Staalslakken zijn een restproduct van de staalproductie. Het steenachtige materiaal kan worden hergebruikt als secundaire bouwstof, bijvoorbeeld bij infrastructurele projecten. Tegelijkertijd is het gebruik van staalslakken de afgelopen jaren steeds meer onderwerp van discussie. Bij bepaalde toepassingen kunnen namelijk risico’s ontstaan voor de bodem, het milieu en de gezondheid van mensen.
De regelgeving voor het toepassen van staalslakken is daarom aangescherpt. Voor bepaalde toepassingen geldt momenteel een tijdelijk verbod of een vergunningplicht. Daarnaast wordt gewerkt aan nieuwe regelgeving voor de periode vanaf 2027.
Voor bedrijven die staalslakken toepassen of betrokken zijn bij een project waarin dit materiaal wordt gebruikt, is het belangrijk om vooraf te weten welke regels gelden en of een vergunning nodig is. Dit is bijvoorbeeld relevant voor metaalrecyclingbedrijven die met reststromen en secundaire grondstoffen werken.
Wat zijn staalslakken?
Staalslakken ontstaan als restproduct bij de productie van staal. Er zijn verschillende soorten, waaronder LD-staalslak en ELO-staalslak. Na het stollen ontstaat een steenachtig materiaal dat kan worden gebruikt als secundaire bouwstof.
Het hergebruik van reststromen kan bijdragen aan een circulaire economie. Dat betekent echter niet dat iedere toepassing zonder risico is. De eigenschappen van staalslakken en de manier waarop het materiaal wordt toegepast spelen daarbij een belangrijke rol.
Wanneer staalslakken bijvoorbeeld met water in aanraking komen, kunnen stoffen uit het materiaal uitlogen. Afhankelijk van de toepassing en de omstandigheden kan dit gevolgen hebben voor bodem en water. Ook direct contact met het materiaal kan bij bepaalde toepassingen een risico vormen.
Waarom zijn de regels voor staalslakken aangescherpt?
Uit onderzoeken en signalen uit de praktijk is gebleken dat bij bepaalde toepassingen risico’s voor mens en milieu kunnen ontstaan. Volgens IPLO spelen daarbij onder meer de eigenschappen van het materiaal en de manier waarop staalslakken in de praktijk worden toegepast een rol.
Daarom is op 23 juli 2025 een tijdelijke regeling ingevoerd voor bepaalde toepassingen van LD- en ELO-staalslakken. Er geldt daarbij geen algemeen verbod op staalslakken. De tijdelijke regeling is gericht op specifieke toepassingen op of in de landbodem.
Wanneer geldt een vergunningplicht voor staalslakken?
De tijdelijke regeling geldt voor niet-vormgegeven bouwstoffen met meer dan 20 massaprocent LD- of ELO-staalslak.
Voor bepaalde toepassingen geldt een tijdelijk verbod. Dat is het geval wanneer de bouwstof:
- wordt toegepast in een laagdikte van meer dan 0,5 meter; of
- wordt toegepast op een locatie waar inname, inhalatie of oog-, mond- of huidcontact met het materiaal niet is uitgesloten.
Voor andere toepassingen van deze bouwstoffen op of in de landbodem geldt een tijdelijke vergunningplicht. Een dergelijke toepassing mag dan alleen plaatsvinden wanneer het bevoegd gezag daarvoor een omgevingsvergunning heeft verleend.
De tijdelijke regeling geldt tot 23 januari 2027. De regeling heeft geen betrekking op alle toepassingen van staalslakken. Zo vallen toepassingen in oppervlaktewater en vormgegeven bouwstoffen met staalslakken buiten deze specifieke tijdelijke regeling.
Wat betekent dit voor bedrijven?
Voor bedrijven begint het met een goede beoordeling van de voorgenomen toepassing.
Welk type staalslak wordt gebruikt? Hoeveel materiaal wordt toegepast? Is het materiaal vormgegeven of niet-vormgegeven? Hoe dik wordt de laag? En waar vindt de toepassing plaats? Ook de omstandigheden op de locatie zijn belangrijk. Kan het materiaal bijvoorbeeld in contact komen met water? Is direct contact met het materiaal mogelijk? En welke milieubelastende activiteit vindt precies plaats? Op basis daarvan kan worden vastgesteld welke regels van toepassing zijn en of een vergunning of andere toestemming nodig is.
Het is verstandig om dit voorafgaand aan de uitvoering te controleren. Daarmee voorkomt u dat tijdens een project blijkt dat de gekozen toepassing niet zonder aanvullende maatregelen of vergunning kan worden uitgevoerd.
De Omgevingswet en het toepassen van bouwstoffen
Het toepassen van bouwstoffen valt onder de milieubelastende activiteit ‘toepassen van bouwstoffen’. De algemene regels hiervoor zijn opgenomen in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). De tijdelijke regeling voor LD- en ELO-staalslakken vormt daarop een aanvulling.
Dat maakt het belangrijk om niet alleen naar de staalslak zelf te kijken, maar de volledige toepassing te beoordelen. De vraag is niet alleen welk materiaal wordt gebruikt?, maar ook waar en op welke manier wordt het toegepast?
Daarnaast kunnen ook decentrale regels van belang zijn. De tijdelijke landelijke regeling staat naast eventuele regels van bijvoorbeeld gemeenten of provincies.
Wat gebeurt er na 23 januari 2027?
De huidige regeling is tijdelijk. Daarom wordt gewerkt aan nieuwe regelgeving voor de periode daarna. De staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat heeft in juni 2026 een zogenoemd ‘verbod, tenzij’ aangekondigd als voorgenomen koers. Het uitgangspunt is daarbij dat het toepassen van staalslakken in principe wordt verboden, tenzij vooraf kan worden aangetoond dat de toepassing veilig is voor mens en milieu. In dat geval zou het bevoegd gezag een vergunning kunnen verlenen, eventueel onder aanvullende voorwaarden.
Het voorgenomen beleid zou ook gaan gelden voor toepassingen in water. De nieuwe regels zijn op dit moment nog niet definitief. Het definitieve besluit wordt volgens de Rijksoverheid eind 2026 verwacht. De nieuwe regelgeving kan op zijn vroegst in de zomer van 2027 ingaan.
Voor bedrijven die met staalslakken werken, is het daarom verstandig om deze ontwikkeling goed te blijven volgen.
Waar moet u als bedrijf op letten?
Een goede voorbereiding kan veel onduidelijkheid voorkomen. Kijk daarom bij een voorgenomen toepassing onder andere naar:
- De samenstelling van het materiaal
Welk type staalslak wordt gebruikt en in welke verhouding is het materiaal aanwezig? - De manier van toepassen
Hoe wordt het materiaal aangebracht en welke laagdikte wordt gebruikt? - De locatie
Vindt de toepassing plaats op de landbodem of in oppervlaktewater? En welke omstandigheden zijn op de locatie aanwezig? - De wettelijke verplichtingen
Is sprake van een verbod, vergunningplicht of een andere verplichting? - De toekomstige regelgeving
Is het project gepland rond of na het moment waarop de huidige tijdelijke regeling afloopt? Dan is het verstandig om ook rekening te houden met de ontwikkelingen richting 2027.
Staalslakken verantwoord toepassen
Staalslakken kunnen een nuttige toepassing hebben als secundaire bouwstof. Tegelijkertijd vraagt het gebruik om een zorgvuldige beoordeling van de mogelijke risico’s en de geldende milieuregels.
De ontwikkelingen rond staalslakken laten zien dat kennis van de regelgeving en een goede voorbereiding steeds belangrijker worden. Zeker wanneer de toepassing onder een vergunningplicht valt, is het verstandig om tijdig vast te stellen welke informatie en onderbouwing nodig zijn. IPLO adviseert initiatiefnemers om hierover vooraf af te stemmen met het bevoegd gezag.
AdbLOM ondersteunt bedrijven bij milieuvraagstukken rondom de Omgevingswet, milieubelastende activiteiten, vergunningen en milieuregelgeving. We helpen organisaties om de regels te vertalen naar hun concrete bedrijfsvoering of project.
Heeft u vragen over staalslakken, een vergunningplicht of de milieuregels voor uw project? AdbLOM denkt graag met u mee.
📞 Bel voor persoonlijk advies: 038 – 457 9056
✉️ Mail naar: info@adblom.nl
